تنگی کانال مچ دست یا سندرم تونل کارپال یکی از اختلالات شایع عصبی بوده که به دلیل فشار زیاد بر روی عصب مدیان بوجود می آید. عصب مدیان از طریق کانال باریکی در مچ دست عبور کرده و مسئول تامین حس و حرکت در انگشتان دست است. معمولا این عارضه بنا به دلایل مختلفی اعم از حرکات مکرر مچ دست، آسیب دیدگی، دیابت ایجاد می شود و فعالیت های روزانه شما را تحت تاثیر قرار می دهد. روشهای مختلفی اعم از استفاده از آتل، فیزیوتراپی و جراحی برای درمان این عارضه وجود دارد. حال با ما همراه باشید زیرا در ادامه به بررسی موضوعات مختلفی اعم از دلایل و علائم تنگی کانال مچ دست، عوارض، روشهای تشخیص آن خواهیم پرداخت.
تنگی کانال مچ دست چیست؟
تنگی کانال مچ دست یک مشکل عصبی بوده که در آن عصب مدیان از کانال کارپال در مچ دست عبور می کند. این کانال باریک، مجموعه ای از استخوان و رباط هایی بوده که عصب مدیان و تاندون ها در آن قرار دارند. عصب مدیان، سیگنال حسی و حرکتی به انگشتان دست را انتقال می دهد. هنگامی که کانال کارپال بنا به عوامل مختلفی اعم از التهاب تاندون ها، فشار زیاد، تغییرات ساختاری تنگ و محدود شود، عصب میانی در مچ دست تحت فشار قرار می گیرد که در این صورت شما به این عارضه مبتلا می شوید.
علائم تنگی کانال مچ دست یا سندرم کانال کارپال
علائم تنگی کانال مچ دست یا سندروم تونل کارپال به تدریج و به صورت متناوب شروع می شود. لازم به ذکر است در صورت عدم درمان، شدت علائم افزایش می یابد. در صورت مشاهده هر یک از علائم ذکر شده در زیر به بهترین متخصص ارتوپد مشهد و قوچان مراجعه نمایید. برخی از رایج ترین علائم این عارضه به شرح زیر است:
- بی حسی و گزگز
- تورم انگشتان دست
- افزایش علائم هنگام فعالیت
- احساس سنگینی انگشتان دست
- ضعف عضلانی در دست و انگشتان
- احساس تخلیه یا کشش در مچ دست
- درد و سوزش در مچ دست و انگشتان
- تشدید درد و بی حسی در هنگام خواب
- حساسیت بیشتر به لمس در ناحیه مچ دست و انگشتان
دلایل بروز تنگی کانال مچ دست
سندرم تونل کارپال بنا به دلایل متعددی بروز می کند که برخی از مهمترین دلایل بروز این عارضه به شرح زیر است:
حرکات مکرر دست و مچ
فعالیت های مکرر مانند تایپ کردن، کار با موس کامپیوتر یا استفاده از ابزارهای دستی که نیاز به حرکت های تکراری مچ دست دارند منجر به وارد شدن فشار به عصب مدیان و التهاب تاندون ها می شود.
آسیب دیدگی مچ دست
آسیب های مستقیم به مچ دست اعم از شکستگی، رگ به رگ شدن، پیچ خوردگی یا در رفتگی سبب تغییرات ساختاری و تنگی کانال کارپال می شود.
دیابت
عصب مدیان افراد مبتلا به دیابت به دلیل مشکلات عصبی، التهاب و تغییرات در بافت های اطراف مچ دست تحت فشار قرار می گیرد و در نتیجه این دسته از افراد به سندروم تونل کارپال مبتلا می شوند.
بارداری
تغییرات هورمونی در دوران بارداری منجر به مایعات و افزایش فشار بر روی کانال کارپال می شود. این تغییرات باعث بروز تنگی کانال مچ دست می شود.
چاقی
چاقی شدید منجر به افزایش فشار به کانال کارپال و تحریک عصب میانه می شود. به همین دلیل افراد با اضافه وزن شدید در معرض خطر ابتلا به تنگی کانال مچ دست هستند.
اختلالات التهابی
بهتر است بدانید بیماری هایی مانند آرتریت روماتوئید و اختلالات التهابی باعث تورم و التهاب ناحیه مچ دست و بروز تنگی کانال کارپال می شوند.
بیشتر بخوانید: جراحی آرتروسکوپی شانه
عوامل ژنتیک و آناتومی مچ دست
برخی افراد، ویژگی آناتومیک مچ دست آنها متفاوت بوده و کانال کارپال آنها به طور طبیعی باریک و کوچک هستند. این موضوع منجر به وارد کردن فشار به عصب مدیان شده که این موضوع زمینه ساز ابتلا به سندروم تونل کارپال می باشد.
سن و جنسیت
افزایش سن منجر به تغییرات در بافت های نرم اطراف کانال کارپال و وارد شدن فشار به عصب مدیان می شود. بنابراین سن یکی از دلایل بروز این عارضه بوده و معمولا در سنین 45 الی 64 و بیشتر در زنان مشاهده می شود.
سایر دلایل بروز تنگی کانال مچ دست
- آکرومگالی
- عوامل ارثی
- کم کاری تیروئید
- ضعف مچ دست
- استرس و فشار کاری
- نارسایی احتقانی قلب
- غده هیپوفیز بیش فعال
- مصرف مشروبات الکلی
- آرتریت روماتوئید التهابی
- مصرف داروهای ضد بارداری
- ارتعاش و لرزش مداوم دست
- باریک بودن دهانه تونل کارپال
- وجود کیست یا تومور در داخل تونل
- تورم یا التهاب در اطراف تاندونهای کف دست
- مشکلات ساختاری یا ضایعات در مفصل مچ دست
عوارض تنگی کانال مچ دست
همانطور که در بالا ذکر کردیم در صورت عدم درمان این بیماری، ممکن است عوارض های جدی و خطرناکی سلامتی شما عزیزان را تهدید کند. مهمترین عوارض های احتمالی این عارضه به شرح زیر است:
- افزایش علائم در شب
- درد و بی حسی مزمن
- عدم توانایی گرفتن اشیاء
- ضعف و ناتوانی در دست
- تغییرات در بافت های دست
- آسیب دائمی به عصب مدیان
- از دست دادن عملکرد انگشتان
روشهای تشخیص بیماری تنگی کانال مچ دست
تشخیص بیماری سندروم تونل کارپال شامل ترکیبی از روشهای مختلفی بوده و پزشک با توجه به علائم و بررسی آزمایشات قادر به تشخیص این بیماری می باشد. در ادامه به رایج ترین روشهای تشخیص این عارضه اشاره می نماییم:
- تست فالن
- تست تنس
- تست تینل
- آزمایش خون
- تصویربرداری (MRI)
- الکترومیوگرافی (EMG)
- سونوگرافی مچ دست
- آزمایش هدایت عصبی
- آزمایش الکتروفیزیولوژیک
- معاینه فیزیکی و بررسی مدارک پزشکی
بیشتر بخوانید: جراحی تاندون دست
روشهای پیشگیری از تنگی کانال مچ دست
پیشگیری از بیماری تنگی کانال مچ دست در مشهد منجر به کاهش علائم و جلوگیری از بروز این عارضه می شود. برخی از مهمترین روشهای پیشگیری از این بیماری به شرح زیر است:
- از قرار دادن مچ دست در زاویه های غیرطبیعی اجتناب کنید.
- مچ دست را در حالت های ثابت و به مدت طولانی قرار ندهید.
- هنگام تایپ کردن، از میز و صندلی با ارتفاع مناسب استفاده کنید.
- در صورت کار کردن در محیط سرد، حتما دستان خود را گرم نگه دارید.
- در صورت انجام فعالیت های تکراری هر 20 الی 30 دقیقه یکبار به مچ دست استراحت دهید.
- تقویت عضلات مچ دست و دستان در جلوگیری از فشار زیاد بر عصب میانه نقش بسزایی دارند.
- حفظ وزن سالم و انجام فعالیت های بدنی منظم منجر به خطر ابتلا به این عارضه دست را کاهش می دهد.
- در صورتی که از کامپیوتر یا دستگاه های مشابه استفاده می کنید، مچ دست را در وضعیت صحیح قرار دهید.
- در صورتی که فعالیت های ورزشی منجر به افزایش خطر آسیب دیدگی مچ دست می شود، از آتل های مخصوص استفاده نمایید.
- در دوران بارداری تغییرات هورمونی و احتباس مایعات افزایش یافته، بنابراین بهتر است فعالیت های سبک انجام دهید و در هنگام شب از آتل و مچ بند استفاده نمایید.
روشهای درمان تنگی کانال مچ دست
درمان تنگی کانال مچ دست به شدت علائم، مدت زمان بروز آن بستگی دارد و به طور کلی به دو روش غیر جراحی و جراحی تقسیم می شود. مهمترین روشهای درمان به شرح زیر است:
- جراحی باز
- آکوپانکچر
- دارو درمانی
- جراحی آندوسکوپیک
- استفاده از آتل یا بریس
- استراحت منظم مچ دست
- داروهای گیاهی و مکمل ها
- فیزیوتراپی و تمرینات درمان
بیشتر بخوانید: پارگی مینیسک زانو چیست؟
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، تنگی کانال مچ دست یا سندروم تونل کارپال یکی از شایع ترین اختلال عصبی بوده که به دلیل فشرده شدن عصب مدیان در کانال کارپال مچ دست بروز می کند. لازم به ذکر است عوامل مختلفی اعم از حرکات تکراری دست، آسیب دیدگی و عوامل ژنتیکی منجر به بروز این بیماری می شود. درمان این بیماری به دو دسته غیرجراحی و جراحی تقسیم می شود و تشخیص و درمان به موقع آن از بروز عوارض جدی جلوگیری می نماید.