شکستگی استخوان یکی از آن اتفاقاتی است که ممکن است در یک لحظه رخ دهد اما روند درمان آن، نیازمند صبر، مراقبت و آگاهی است. چه در اثر یک تصادف ساده، چه هنگام فعالیتهای ورزشی یا حتی در پی پوکی استخوان، شکستگی میتواند زندگی روزمره را مختل کند. اما خبر خوب این است که با شناخت درست نوع شکستگی و انتخاب روش درمانی مناسب، میتوان به بهبودی کامل رسید. در ادامه این مقاله، شما را با علائم، انواع شکستگی، روشهای تشخیص، درمانهای نوین و نکات طلایی مراقبت بعد از شکستگی آشنا میکنیم.
شکستگی استخوان چیست؟
هر گونه ترک یا شکستگی در استخوان ایجاد شود شکستگی استخوان مینامند. برخی از اتفاقات مانند سقوط از ارتفاع، آسیبهای ورزشی و تصادفات سبب شکستگی استخوان میشوند. زمانی که نیروی وارد شده به استخوان بیش از تحمل آن باشد، شکستگی رخ میدهد. این نیرو و فشار وارد بر استخوان ساختار استخوان را در هم شکسته و منجر به درد، از دست دادن عملکرد، بیماریهای ستون فقرات و گاهی خونریزی و آسیب اطراف آن قسمت میشود.
انواع شکستگی استخوان
شکستگی انواع مختلفی دارد. شکستگی بر اساس شدت و جهت نیرو، سبب آسیب دیدن استخوان خاصی است. عوامل مهمی مانند سن و وضعیت سلامت عمومی فرد بر شدت آسیب استخوان تاثیر میگذارد. انواع شکستگی استخوان براساس نوع و میزان آسیب دیدگی دسته بندی میشوند که شامل موارد زیر هستند:
| نوع شکستگی | |
|---|---|
| شکستگی بسته (Simple Fracture) | پوست پاره نمیشود و استخوان شکسته در داخل بدن باقی میماند. |
| شکستگی باز (Compound Fracture) | استخوان شکسته از پوست بیرون زده یا زخم عمیق ایجاد کرده است. خطر عفونت بالاست. |
| شکستگی مویی (Hairline Fracture) | ترک خوردگی ریز و سطحی روی استخوان که ممکن است علائم شدیدی نداشته باشد. |
| شکستگی کامل (Complete Fracture) | استخوان به دو یا چند قطعه جدا از هم شکسته است. |
| شکستگی ناقص (Incomplete Fracture) | استخوان به طور کامل نشکسته و هنوز بخشی از آن سالم است. |
| شکستگی خرد شده (Comminuted Fracture) | استخوان به چندین قطعه شکسته است. اغلب در تصادفهای شدید دیده میشود. |
| شکستگی فشاری (Compression Fracture) | معمولا در ستون فقرات رخ میدهد و در اثر فشردهشدن استخوانها، بهویژه در سالمندان. |
| شکستگی مارپیچی (Spiral Fracture) | شکستگی با پیچخوردگی استخوان همراه است، معمولا در اثر چرخش ناگهانی. |
| شکستگی عرضی (Transverse Fracture) | شکستگی به صورت مستقیم و افقی نسبت به محور استخوان ایجاد شده است. |
| شکستگی مایل (Oblique Fracture) | شکستگی با زاویه و به شکل مورب نسبت به استخوان ایجاد میشود. |
شکستگی دست
شکستگی دست یکی از رایجترین شکستگیها است که شامل شکستگی انگشت دست، شکستگی مچ دست و آرنج میشود. در برخی از موارد شکستگی احتمال دارد استخوانها دررفته یا ترک جزئی خورده باشند. در شرایطی که ضربه شدید باشد، منجر به شکستگی کامل استخوان میشود.
شکستگی شانه یا کتف
در صورتی که ضربهی شدید به شانه وارد شود، شکستگی استخوان شانه یا کتف اتفاق میافتد. در این شرایط آسیب به یکی از استخوانهای شانه ( کتف، ترقوه و بازو) وارد شده و دچار شکستگی میشوند. این نوع شکستگی درد شدیدی ایجاد کرده و نیاز به درمان فوری دارد.
شکستگی پا
شکستگی پا یکی دیگر از نواحی است که بیشتر در معرض شکستگی است. سقوط، زمین خوردن و تصادفات از عوامل اصلی شکستگی پا محسوب میشوند. زانو رایجترین قسمت پا است که دچار شکستگی میشود.
شکستگی لگن
این شکستگی بیشتر برای افراد مسن و زنانی که دچار یائسگی شدند اتفاق میافتد. در این نوع شکستگی بخشهای مختلف لگن دچار آسیب میشوند. این شکستگی مشکلات حرکتی زیادی برای فرد ایجاد میکند.
شکستگی استخوان فمور
شکستگی گردن فمور که به آن سر استخوان ران نیز گفته میشود، در افراد مسن شایع است و یکی از انواع شکستگیهای جدی شناخته میشود.
شکستگی گردن فمور
شکستگی استخوان کف پا
این نوع شکستگی به دلیل فشارهای ناگهانی یا اسیبهای شدید و مکرر بروز میکند. این نوع شکستگی ناشی از ضربات شدید یا فعالیتهای سنگین است که به استخوانهای کف پا آسیب میزند.
شکستگی استخوان ساعد
استخوانهای ساعد شامل رادیوس و اولنا در اثر آسیب های ناگهانی یا سقوط دچار شکستگی میشوند. این نوع شکستگی بیشتر در کودکان اتفاق میافتد که به دلیل زمین خوردن یا ضربات شدید در حین بازی رخ میدهد.
شکستگی استخوان چه علائمی دارد؟
شکستگی استخوان دارای علائم و نشانههای متفاوتی است و به نوع و میزان شکستگی بستگی دارد. این نشانهها عبارتند از:
- تورم
- درد
- کبودی
- تغییر رنگ پوست در اطراف شکستگی
- بیرون زدگی قسمتی که آسیب دیده
- حس سوزن سوزن شدن در استخوان
- خونریزی در صورتی که شکستگی باز باشد
- ناتوانی در حرکت دادن ناحیه شکسته شده
برای درمان شکستگی استخوان و بهبودی سریع، همین حالا با ما تماس بگیر!
چگونه تشخیص دهیم استخوان شکسته است؟
روشهای تشخیص شکستگی استخوان بیشتر با معاینه فیزیکی و تصویربرداری پزشکی مانند اشعه ایکس انجام میشود. بهترین متخصص ارتوپدی با بررسی و مشاهده علائم شکستگی مانند تورم، تغییر شکل یا ناتوانی در تکان دادن ناحیه آسیب دیده به وجود شکستگی مشکوک میشود. بعد از این بررسی، برای اطمینان از تشخیص و مشخص شدن نوع و میزان شکستگی اشعه ایکس انجام میشود، که با این کار وضعیت و محل شکستگی را مشخص میکند. در صورتی که تشخیص شکستگی پیچیده و سخت باشد، پزشک درخواست سی تی اسکن یا ام آر آی را میدهد.
شکستگی استخوان را چگونه درمان کنیم؟
روشهای درمانی مختلفی وجود دارد که به نوع و شدت شکستگی بستگی دارد. در صورتی که شکستگی خفیف باشد، با بیحرکت نگه داشتن استخوان آسیب دیده، میتوان آن را درمان کرد. اگر شکستگی حاد و شدید باشد، نیاز است تا جا انداختن استخوان، گچ گرفتن یا در بدترین حالت جراحی انجام شود.
گچ گرفتن استخوان
اگر استخوانی که شکسته است دچار آسیب دیدگی خفیف و کمی شده باشد و جابجا نشده باشد، با یک آتل یا گچ گرفتن درمان میشود. مدت زمان جوش خوردن استخوان با آتلبندی بین 3 تا 5 هفته است. اگر نیاز به گچ گرفتن باشد این مدت زمان طولانیتر خواهد بود و حدود 6 تا 8 هفته زمان میبرد.
جراحی استخوان
در برخی از موارد، شدت آسیب به استخوانها به حدی بالاست که درمانهای غیرجراحی پاسخگو نیستند و مداخله جراحی ضرورت پیدا میکند. انتخاب روش جراحی به نوع شکستگی، میزان جابجایی استخوان و شرایط کلی بیمار بستگی دارد. جراح با توجه به این فاکتورها، یکی از تکنیکهای رایج یا ترکیبی از آنها را برای ترمیم شکستگی انتخاب میکند.
یکی از روشهای رایج، فیکساسیون داخلی است. در این روش از ابزارهایی مانند پیچ، پین، میله یا پلاکهای فلزی برای نگه داشتن قطعات شکسته استخوان در موقعیت مناسب استفاده میشود تا فرآیند جوش خوردن با دقت و پایداری بیشتری طی شود. در برخی موارد دیگر، از تثبیت خارجی استفاده میشود که در آن پیچهایی به دو طرف استخوان شکسته متصل شده و توسط یک قاب خارجی به هم وصل میشوند تا از بیرون استخوان را ثابت نگه دارد.
زمانی که استخوان آسیب دیده به شدت خرد شده یا امکان ترمیم آن وجود ندارد، جراحیهای پیچیدهتری مانند پیوند استخوان یا تعویض مفصل (آرتروپلاستی) انجام میشود. این تکنیکها بیشتر برای درمان شکستگیهای پیچیده در نواحی حساسی چون شانه، آرنج یا زانو مورد استفاده قرار میگیرند.
بیشتر بخوانید: تفاوت دیسک کمر و گرفتگی عضلات چیست؟
فیزیوتراپی برای شکستگی استخوان
بعد از درمان شکستگی ناحیه آسیب دیده، برای سرعت بخشیدن به روند بهبودی و انجام فعالیتهای روزانه لازم است تا بیمار برای ادامه درمان فیزیوتراپی را انجام دهد.
سخن پایانی
در نهایت، شکستگی استخوان هرچند میتواند تجربهای دردناک و محدود کننده باشد، اما با تشخیص به موقع، انتخاب روش درمانی مناسب و رعایت مراقبتهای بعد از آن، روند بهبودی بهخوبی طی خواهد شد. آگاهی، صبر و همراهی با تیم درمانی نقش مهمی در بازگشت سریعتر به زندگی عادی دارد. اگر با علائمی مشکوک به شکستگی روبهرو شدید، مراجعه سریع به پزشک متخصص را جدی بگیرید؛ چرا که درمان به موقع میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
سوالات متداول
به طور میانگین ۶ تا ۸ هفته زمان نیاز است، اما این مدت بسته به سن، نوع استخوان و شدت شکستگی متفاوت است.
این موضوع بستگی به محل شکستگی، نوع درمان و روند بهبودی دارد. معمولا پزشک بعد از عکس برداری پیگیری زمان مناسب را تعیین میکند.
سیگار کشیدن، دیابت کنترلنشده، تغذیه نامناسب، عدم استراحت کافی و رعایت نکردن توصیههای پزشکی میتوانند روند بهبودی را به تاخیر بیندازند.